เคยไหม? ยอดสั่งซื้อกำลังพุ่ง ลูกค้าทักมารัว ๆ แต่พอเช็กสต๊อกในระบบกลับขึ้นคำว่า 'สินค้าหมด' ทั้งที่เพิ่งสั่งของเข้าไปไม่นาน อีกด้านหนึ่งบางร้านก็เจอปัญหาตรงข้าม คือสั่งของมาตุนเยอะเกินจนทุนจมอยู่บนชั้นวางเป็นเดือน ๆ

ทั้งสองอย่างนี้มีต้นตอเดียวกัน นั่นคือคุณยังไม่รู้ว่า 'ควรสั่งของเข้าเมื่อไหร่' และ 'ควรกันสต๊อกสำรองไว้เท่าไหร่' บทความนี้จะพาคุณไปรู้จัก วิธีคำนวณ Reorder Point และ Safety Stock แบบที่กดเครื่องคิดเลขตามได้เลย

ทำไม 'เดาเอา' ถึงทำให้ร้านคุณเสียเงิน

การสั่งของแบบใช้ความรู้สึก (เห็นว่าใกล้หมดก็สั่ง) ฟังดูยืดหยุ่นดี แต่จริง ๆ แล้วมันทำให้คุณเสียเงินเงียบ ๆ ใน 2 ทาง

• ของขาด (Stockout): เสียยอดขายที่ควรได้ ลูกค้าหนีไปร้านคู่แข่ง และที่เจ็บกว่าคือคะแนนร้านและอันดับการมองเห็นบนแพลตฟอร์มตก
• ของเกิน (Overstock): เงินทุนจมอยู่กับสินค้า เสียค่าเก็บคลัง และเสี่ยงต่อสินค้าหมดอายุหรือตกเทรนด์

ทางออกคือเปลี่ยนจากการเดา มาเป็นตัวเลขที่คำนวณได้ ซึ่งมีอยู่ 2 ตัวที่ต้องรู้จัก

รู้จัก 2 ตัวเลขหัวใจ: Safety Stock และ Reorder Point

ตัวเลข	มันคืออะไร
Safety Stock (สต๊อกสำรอง)	สต๊อกเผื่อฉุกเฉิน กันเหตุไม่คาดฝัน เช่น ยอดพุ่งกะทันหันหรือซัพพลายเออร์ส่งช้า
Reorder Point (จุดสั่งซื้อซ้ำ)	ระดับสต๊อกที่พอแตะปุ๊บ ต้องสั่งของเข้าทันที ไม่ใช่รอจนหมด

พูดง่าย ๆ คือ Safety Stock เป็นเบาะรองรับ ส่วน Reorder Point เป็นสัญญาณเตือนให้ลงมือสั่ง

สูตรคำนวณ Safety Stock

สูตรพื้นฐานที่ใช้ได้จริงสำหรับร้านส่วนใหญ่คือ

Safety Stock = (ยอดขายสูงสุดต่อวัน × Lead Time สูงสุด) − (ยอดขายเฉลี่ยต่อวัน × Lead Time เฉลี่ย)

คำว่า Lead Time คือระยะเวลาตั้งแต่คุณกดสั่งของ จนของมาถึงคลังพร้อมขาย

ลองดูตัวอย่าง SKU เสื้อยืด TS-WHITE-M

• ยอดขายเฉลี่ย 20 ชิ้น/วัน, วันที่ขายดีสุด 35 ชิ้น/วัน
• Lead Time เฉลี่ย 5 วัน, ช้าสุด 8 วัน

แทนค่า: (35 × 8) − (20 × 5) = 280 − 100 = 180 ชิ้น

แปลว่าคุณควรมีเสื้อรุ่นนี้สำรองไว้ 180 ชิ้นเป็นเบาะกันเหนียว

สูตรคำนวณ Reorder Point

เมื่อได้ Safety Stock แล้ว การหา Reorder Point ก็ง่ายมาก

Reorder Point = (ยอดขายเฉลี่ยต่อวัน × Lead Time เฉลี่ย) + Safety Stock

ใช้ตัวเลขเสื้อ TS-WHITE-M เดิม: (20 × 5) + 180 = 280 ชิ้น

หมายความว่า ทุกครั้งที่สต๊อกเหลือ 280 ชิ้น คุณต้องสั่งของรอบใหม่ทันที เพราะระหว่างรอของ 5 วัน คุณจะขายไปอีกราว 100 ชิ้น และยังเหลือ Safety Stock 180 ชิ้นไว้รับมือถ้าของมาช้าหรือขายดีกว่าปกติ

โครงตาราง Excel ที่ก็อปไปใช้ได้เลย

คุณไม่ต้องกดเครื่องคิดเลขทุก SKU ให้วางคอลัมน์ใน Excel หรือ Google Sheets แบบนี้ แล้วใส่สูตรครั้งเดียว

คอลัมน์	ตัวอย่างค่า
A: SKU	TS-WHITE-M
B: ยอดขายเฉลี่ย/วัน	20
C: ยอดขายสูงสุด/วัน	35
D: Lead Time เฉลี่ย	5
E: Lead Time สูงสุด	8

จากนั้นใส่สูตรในเซลล์ถัดไป

1. Safety Stock (F): =(C2*E2)-(B2*D2)
2. Reorder Point (G): =(B2*D2)+F2

ลากสูตรลงมาให้ครบทุก SKU แล้วคุณก็จะมีตารางเตือนสั่งของของทั้งร้านในแผ่นเดียว

เมื่อ SKU เยอะขึ้น Excel เริ่มเอาไม่อยู่

สูตรเหล่านี้แม่นยำก็จริง แต่มีจุดอ่อนคือ มันนิ่งตามค่าที่คุณกรอกไว้ ในชีวิตจริงยอดขายเฉลี่ยเปลี่ยนทุกสัปดาห์ ยิ่งช่วงแคมเปญใหญ่หรือเทศกาลลดราคา ยอดอาจพุ่งหลายเท่า ทำให้ Reorder Point ที่คำนวณไว้เดือนก่อนใช้ไม่ได้แล้ว และถ้าคุณมีหลักร้อย SKU การไล่อัปเดตมือทุกตัวแทบเป็นไปไม่ได้

นี่คือจุดที่ระบบฟูลฟิลเมนต์อย่าง Flash Fulfillment เข้ามาช่วยแบ่งเบา เพราะเมื่อสต๊อกของคุณอยู่ในคลังที่เชื่อมข้อมูลกับยอดขายจริง ระบบจะ

• เห็นยอดขายและระดับสต๊อกแบบเรียลไทม์ ไม่ต้องนับมือ
• แจ้งเตือนเมื่อ SKU ไหนแตะ Reorder Point เพื่อให้คุณสั่งของทัน
• มี Lead Time ภายในที่สั้นและคาดเดาได้ ช่วยให้ Safety Stock ที่ต้องกันไว้ลดลง = ทุนจมน้อยลง

พูดง่าย ๆ คือคุณยังเป็นคนตัดสินใจ แต่ระบบช่วยจับตาตัวเลขให้แทน

สรุปประเด็นสำคัญ

• Safety Stock คือเบาะกันของขาด คำนวณจากส่วนต่างของกรณีแย่สุดกับกรณีปกติ
• Reorder Point คือสัญญาณบอกว่าถึงเวลาสั่งของ ก่อนสต๊อกจะแตะ Safety Stock
• เริ่มจาก Excel ตามโครงด้านบนได้เลย แล้วค่อยขยับไปใช้ระบบเมื่อ SKU เยอะขึ้น
• อย่าลืมทบทวนตัวเลขยอดขายเฉลี่ยและ Lead Time เป็นระยะ โดยเฉพาะก่อนช่วงแคมเปญใหญ่

ถ้าร้านของคุณเริ่มมี SKU มากจนการคุมสต๊อกด้วยมือเริ่มหนักเกินไป ลองศึกษาเพิ่มเติมว่าการวางระบบคลังสินค้าและฟูลฟิลเมนต์จะช่วยให้ตัวเลข Reorder Point ทำงานแทนคุณได้อย่างไร แล้วคุณจะมีเวลาไปโฟกัสกับการขายมากขึ้น

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ถ้าซัพพลายเออร์ส่งของไม่แน่นอนมาก ควรทำอย่างไร?

ยิ่ง Lead Time แกว่ง คุณยิ่งควรใช้ค่า Lead Time สูงสุดที่เคยเจอจริงในสูตร Safety Stock เพื่อเผื่อกรณีแย่สุด และพิจารณาหาซัพพลายเออร์สำรองไว้อีกเจ้าเพื่อกระจายความเสี่ยง

Reorder Point กับ Safety Stock ต่างกันอย่างไรแบบสั้น ๆ?

Safety Stock คือ 'จำนวนที่กันไว้' เผื่อฉุกเฉิน ส่วน Reorder Point คือ 'ระดับสต๊อกที่ต้องเริ่มสั่งของ' โดย Reorder Point จะรวม Safety Stock ไว้ในนั้นแล้วบวกกับยอดที่จะขายระหว่างรอของ

ควรคำนวณค่าพวกนี้ใหม่บ่อยแค่ไหน?

แนะนำให้ทบทวนอย่างน้อยเดือนละครั้ง และทบทวนเป็นพิเศษก่อนเข้าช่วงเทศกาลลดราคาหรือแคมเปญใหญ่ เพราะยอดขายเฉลี่ยต่อวันมักเปลี่ยนไปจากเดิมมาก

มี SKU เป็นร้อย คำนวณทีละตัวไม่ไหว ทำอย่างไรดี?

เริ่มจากจัดลำดับความสำคัญ คำนวณ SKU ที่ขายดีและทำกำไรสูงก่อน ส่วนระยะยาวควรใช้ระบบที่ดึงข้อมูลยอดขายและสต๊อกมาคำนวณอัตโนมัติ เช่น ระบบคลังและฟูลฟิลเมนต์ที่แจ้งเตือนจุดสั่งซื้อให้เอง